Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

En çok karşılığı olan kavramlar

Bu Türkçe kavramlar, derlemde birden çok sözcükle karşılanıyor: eş ve yakın anlamlılar, dönemlere ya da eserlere göre değişen sözcükler.

“h” ile başlayan 246 Türkçe karşılık

haber: çaw, ḫaber
haber vermek: eşittür-
haberci: ėlçi
haberdar: agah
habersiz: ġafil
habersizlik: ġaflet
habeş: ḫabeş
habeşistanlı: ḫabeş
habib: ḫabib
habîr: ḫaberli
hac: hac
hac ibadetini yapan: hacı
hacet: hacet
hacı: hacı
hacim ölçüsü olarak şloka: girant
hacip: ḫacib
haciplik: haciblıḳ
had: ḫad, endaze
haddi aşmak: ḫad
haddini aşma: fuzulluḳ
hafif hafif esmek: esne-
hafif söz: hėzl
haimavata: hymavati
hainlik: ḫıyanet
hak: haḳ
hak gözetme: dad, ‘adl
hak iddiası: da‘vi
hak olarak belirlenmek: bitin-
hakan: ḫaḳan
hakikat: çın, ḫaḳiḳat
hakiki: çınkėrtü
hakiki olarak: çınlayu
hakîm: hakim
hâkim: erklig
hakkaniyet: insaf
hakkı batıldan ayıran: fürḳan
hakkı için: haḳ
hakku’l-yakîn: ḫaḳḳu’l-yaḳin
haksız: batıl, haḳsız
haksızca: haḳsız
haksızlık: cėvr
hal: iş
hâl: ḫal
hal hatır sormak: esenleş-
halayık: ḫalayıḳ
halife: ḫalife
halife ömer’in lakabı: faruḳ
halik: ḫaliḳ
halim: halim
halimlik: halimlıḳ
halis: ḫalis
halk: boḍun, ḫalḳ, bulun, buḳun, al, ehl
halktan kişi: igil
haman: haman
hamiyet: hamiyet
hamt: hamd
han: ḫan
hançer: bögde
hane: ev
hane reisi: evçi
hangi yerde: ḫanyu
hanım: işi, ewlik, ḫatun, abınçu
hanımlığa layık: eşilik
hanın ordusu ava çıkmış: ab
hani: ançada
hapsettirmek: beklet-
hapsolmak: beklen-
haram: haram
harap: ḫarab
harcama: hezine, çıḳış
harcamak: işlet-, hezine, ertür-, aşındur-
harekete geçirmek: aġıt-
harem: harem
harfler: huruf
harika: adınçıg
harlamak: çoḳlan-
harun peygamber: harun
has: ḫas
haset: hased
hasım: ḫasm
hasis: ḫasis
haslet: ḫaslėt
hasret: firaḳ, hasrėt
hasta: iglig, agrıglıg
hastalanmak: igle-, aġrı-
hastalık: ig, aġrıġ, igle-
hastalıklı: agrıglıg, igçil
hastalıksız: igsiz
hastalıksızlık: igsizlik
haşmet: haşmet
hat: ḫat
hata: ḫata, ġalat
hatalı: ḫatalıġ
hatun: ḫatun
hatun olsun: abınçu
havva: ḫava
hayal: ḫayal
hayâsızca: çalpaḳ
hayat: ajun, can, isig, hayat
haydar: ḫaydar
hayıflanmak: ilen-
hayır: eḍgü, andaġ, eḍgülük, ḫayr
hayır dua: alḳış
hayırhahlık: havadarlıḳ
hayırlı: eḍgü, edgülüg
hayırlı iş: ḫayr
hayret etmek: adın-
hayret verici: ‘aceb
hayvan: canvar
hayvan dişi: azıg
hayvan yetiştiricisi: igdişçi
hayvanların barındığı yer: aġıl
hazan: hazan
hazır: anuḳ, hazır
hazır etmek: anut-, anun-, anuḳla-
hazır olmak: ėtil-
hazırlamak: anut-, anuḳla-
hazırlanıp yönelmek: an-
hazırlanmak: anut-, anun-, itin-
hazırlanmış: anun-
hazırlık: ėtig
hazine: erdini, aġı, aġırlıḳ, aġılıḳ, hezine, ḫazine, barımlık, gėnc
hazine evi: aġılıḳ
hazine görevlisi: aġıçı
hazine niteliğinde: aġılıḳ
hazinedar: aġıçı
hazmettirici ilaç: güvariş
heba etmek: artat-, ardat-
hediye: hėdye, artut, bölek
hekim: hakim, emçi
helak: helak, helaklik
helak etmek: helak
helak olmak: helak
helal: arıġ, helal
helva: halva
hem: hem
hem hem: ap
hemen: anılayu, ançata, bata
hemen şimdi: amtı
hendese: hendese
hepsi: barça
her: alḳu, her
her ikisi: ikigü
her şeyden haberdar: ḫaberli
her şeyden haberi olan: agah
her şeyi bilme: bügü
her zaman: hemişe
herhalde: erinç
hesaba çekişi: aytıġ
hesap: hisab
hesap görme: hisab
hesap verme: cevab
heva: hava
hevesi: hava
hey: ha
heybet: haşmet
hırs: az, harislıḳ, hırs
hırsla bağlanmak: azlan-
hırslı: haris
hırssız: azsız
hısım: baġır, böşük
hıtay: ḫıtay
hıyanet: ḫıyanet, ġadr
hicret: hicret
hiç: iḍi, hiç
hiç değilse: aŋmıntın
hiç olmazsa: bari
hiçbir: hiç
hiçbir şeye tutunmayan: adḳançsız
hiçbir şeyi olmayan: ançaḳyalıġ
hiçbir zaman: hergiz
hiçlik: ançaḳyalıġ
hiddet: çoġ
hikâye: azand
hikmet: hikmet
hikmet sahibi: işlig, hakim
hile: al, ėtig, altaġ, hile, egrilik, destan
hilekâr: alçı, çewişlig
hilekârlık: armaḳçı
hileli: egri, allıġ, batut
hilim: hilm
himalaya dağları: himavant
himavat: himavant
himmet: himmet
hindistan: enetkek
hindistan’ın güney ülkesi: dkşanpt
hint: hindi
hint ülkesi: enetkek
hintli: hindi, hindu
hisar: hisar
hitap: ḫitab
hitap olarak: ėlçi
hitap ünlemi: ay, aya
hitap ve unvan olarak: dripidakė
hitapta: ersig
hizmet: iş
hizmet ilişkisi: işlik
hizmetkârlar: asraḳı, ḫaşem
hoca: baḫşı, hoca
hoca olan: baḫşılıġ
hokka: devat
hor: ḫ˅ar, ḫor
hor görmek: basın-, basıt-, ayıġla-, aḳla-
horlamak: ḫ˅arla-
horluk: ḫ˅arluḳ, ḫorluḳ
hoş: ḫoş
hoş görünmek: bezen-
hoşa gitmek: ḫoş
hoşnut: ḫoşnud
hoşnutluk: ḫoşnudluḳ
huneyn: huneyn
hurma: ḫurma
hurma ağacı: ḫurma
husumet: ḫusumet
huy: ‘adėt, çarit, ḫaslėt, ḫuy
huysuz: arḳuḳ
huzur: erej, inç, énç, inçlik, eseŋü, ėnçgü, inçkü
huzur bulmak: amrul-, erejlen-
huzur içinde olmak: inçrün-
huzur veren: inçkülüg
huzura kavuşmak: inç, ênçlen-
huzura kavuşturmak: ėnçlendür-
huzurlu: amul, ênçgülüg, eseŋülüg, inçkülüg, erejlig, inçlig
huzurlu ve sakin ol: amrul-
huzursuz: inçsiz
huzursuz etmek: inçsiret-
huzuru: dergah
hüccet: hüccet
hüküm: hükm, fasl
hükümdar: ilig, beg, erklig, ḫan, ėllig, ḫaḳan
hükümdar olmak: elan-
hükümdarın eşi: abınçu
hükümdarlık: ėl, beglik
hükümranlık: erkliglik
hüner: erdem, çeviş, hünėr
hünerli: erdemlig, hünėrlig
hünersiz: erdemsiz, hünėrsiz
hür: azad
hürmet: ayaġ, aġırlıḳ, hürmet, çilteg
hürmet etmek: aġırla-
hürmüz tanrı: ḫormuzta
hürmüz’ün yurdu: estrayastrış
hz ali: ‘ali
hz ali’nin lakabı: ḫaydar
hz ebubekir’in lakabı atîk: ‘atik
hz muhammed’in sanı: ḫabib

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.