Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

En çok karşılığı olan kavramlar

Bu Türkçe kavramlar, derlemde birden çok sözcükle karşılanıyor: eş ve yakın anlamlılar, dönemlere ya da eserlere göre değişen sözcükler.

“k” ile başlayan 315 Türkçe karşılık

kaba: irig
kabarmak: buġraġur-
kâbe’yi ziyaret ibadeti: hac
kabı: idiş
kabile: ḫayl
kabir: gur
kabul etmek: al-, bilin-
kacak: idiş
kaçınılmaz: çaresiz
kadeh: ayaġ, ayaḳ
kader: bitig
kadın: işi, ewlik
kadın arhat: arġantanç
kadir: erklig
kafa: baş
kağanın danışmanı: çabış
kahraman: alp, böke
kahramanlar: eren
kahramanlık: alplıḳ
kakım: as
kalabalık adam: ḫaşem
kaldırmak: aġıt-
kale: hisar
kalıcı: bengü, baḳi, abamuluġ
kalıcı olmayan: ertimlig, anityat, bėḳasız
kalkındırmak: igiḍ-
kalmak: dereŋ
kambur: bükri
kamçı: berge
kan bedeli: diyet
kanca: ilgek
kandırmak: ar-, alda-
kandil: çeraġ
kanıt: hüccet, delil
kanıtsız: hüccetsiz
kap: idiş, ayaḳ, çanaḳ
kapak: ėtig
kapalı: beklig
kapanmak: büt-
kapatılmak: beklen-
kapatmak: bekle-
kapattırmak: beklet-
kapı: işik
kapılmak: awın-
kaplamak: aşun-
kaplan: bars, ėsri, irbis
kaptırmak: alsıḳ-
kara çalma: aġançu
karaca: elik
karakol: arḳuy
kararlı: adiçit
kararlı gönül: adiçit
kararsız: irsel, abruġlar
kararsızlık: ikirçgü
kargaşa: çoġ, fesad, bulġaḳ
karı ya da koca: cüft
karın: iç
karın doyurma: boġuz
karışık: bulġanuḳ, bulġanç
karışıklık: bulġaḳ, fitne
karışmak: bulġan-, bulġaş-, arḳaş-
karışmaz: alışsız
karıştırmak: bulġa-
karmakarışık: azġaşu
karmakarışık rüyalar: aḫlam
karnı boş: aç
karşı gelme: ḫilaf
karşı gelmek: ḫilaf
karşı karşıya gelmek: baḳış-
karşı sorular: çodakė
karşı taraf: ḫasm
karşılaştırmalarda arıtır gibi: arıt-
karşılığını vermek: ceza
karşılık: ceza, bedel
karşılık olarak: ewre
karşılık söz: cevab
karşılık verme: icabet
karşılık vermek: icabet
karşılıklı almak: alış-
karşılıklı araştırmak: irteş-
karşılıklı bakmak: baḳış-
karşılıklı çarpışmak: alḳaş-
karşılıklı gidip gelmek: iltiş-
karşılıklı ısınma ve sevme: amraş-
karşılıklı öç almak: alış-
karşılıklı vermek: bėriş-
karşılıksız: bėriş
karşıtı: adın, altın, adnaġu, alḳış, alım
karşıtı mecazi: çınlayu
kasap: etçi
kâse: çanaḳ
katı: irig, dergah
katılaşır: bekrişür
katılaşmak: iriglen-
kâtip: bitigçi
kavgacı: çoġıçı, da‘viçi
kavim: boḍun
kavram: ad
kavramak: içger-
kavrayış: alış, alıġ
kavşak: belḍir
kavuşmak: al-
kaybettirmeden: idtür-
kaygı: bosuş, busanç
kaygılı: bosuşluġ
kaygısız: busuşsuz, fariġ
kayıp: ġayib
kaynak: bulaḳ
kazan: ėşiç
kazanç: asıġ, bulunç
kazanç peşinde koşan: asıġçı
kazıklı çevre: çıt
kb: adırt
kb’de: aŋsız, aşlıġ
kb’de bölüm başlıklarında: ‘adil
kb’de hep tuz ekmek: etmek
kb’de ilk ata: apa
kb’de sık olarak: asıġ
keder: bosuş, ġam, busanç
kederle yıkmak: çökür-
kederlendirici: bosanturġluḳ
kederlenmek: aġrın-, busan-, eril-
kederli: bosuşluġ
kedersiz: busuşsuz
kehanet duası: alḳış
kenar: buçġaḳ
kenarsız: buçġaḳsız
kendi: boḍ
kendinden geçme: esrüklük
kendinden geçmek: esür-
kendinden geçmiş: esrük, bihuş, biliçsiz
kendine almak: alın-
kendine gelmek: adın-
kendine mal etmek: aŋan-
kendini açmak: açın-
kendini ibadete vermiş kimse: ‘abid
kendini yetiştirmek: bışrun-
kent: balıḳ, balıg
kentleri olan: balıḳlıg
kervan: arḳış
kesici: bıçġu
kesici alet: biçge
kesilmek: boġuzlan-
kesin: birdemlig, ayıḳlıġ
kesin gerçek: ḫaḳḳu’l-yaḳin
kesin olarak: birdemleti
kesin ve açık: adırtlıġ
kesintisiz: arasız
kesme: bıçış
kesmek: bıç-, biç-
keyif sürmek: erejlen-
keyifli: erejlig
kez: ḫata
kıl: çübür
kılı: çübür
kılıf: ḫın
kın: ḫın
kınama: ilenç
kınamak: ‘ayb, ilen-
kınından çıkmak: çıḳ-
kıpırdamayan: aḳmaḳsız
kır: boz, âr
kırık bağlamda: anmani
kırılmak: iril-, bozul-
kırmak: bert-
kısa boylu: çöküt
kısa kılıç: bögde
kısım: bölük, buçġaḳ
kıskançlık: hased
kıskanmak: esirke-, asḳançula-
kısmak: amut-
kısrak: bi
kışkırtma: hariş
kıta: divip
kıtlık: açlıḳ
kıtlıksız: açsız
kıyamet günü: azife
kıyamette herkesin toplanacağı gün: cem‘
kıymetli: ‘aziz
kız kardeş oğlu: çıḳan
kızdırmak: buşur-
kızgın: buġraġu
kızgın demirle vurulan iz: daġ
kızmak: buş-
kibir: boynaġuluḳ
kibirlenmek: boyna-
kibirli: boynaġu
kilitlemek: bekle-
kilitli: beklig
kimi: ança, amarı, birer, ba‘zı
kimi kimi: amarı
kimi zaman: birer, arala
kimi zaman kimi zaman: arala
kimileri: amarı
kimsesiz: arḳasız, ġarib, issiz
kin: düşmanlıḳ, ‘advėt, hiḳd
kirlenme: çöbik
kirlenmiş: bulġanyuḳ
kirli: aḳıġlıġ, arıġsız
kişi: er
kişi adlarıyla birlikte: çor
kişi öldüren: çantal
kişinin elindeki her şey: bar
kişisel değer: erdem
kitap: bitig
kocalı: begli
kocasız: begsiz
koç: irk
koğuculuk: çasut
kokmak: bur-
kokmuş hayvan cesedi: ės
kokulu: ‘abir
kol: adrı
kol gücü: bilek
kol gücü olan: bileklig
kolay: asan
kolaylık: asanlıḳ
komutan: başçı, çabış
konak: ergü
konu belirten kalıp: er-
konu edinmek: ay-
konukseverlik: etmek
konuşamayan: aġın
konuşma: hadis
konut: ev
koparmak: iske-
korkmak: ayman-, ayın-
korku: ayınç, ḫavf
korkulu: ayınçlıg
korkusuz: aymançsız, ayınçsız
korkuya düşmüş: ayınçlıg
korkuyla karışık saygı duyan: ayınçlıg
korkuyla sıçramak: beliŋle-
koru: arıġ
korumak: çaḫşapat, bekle-
korunmak: beklen-
koruyucu kutsal söz: arvış
koşmak: ėw-, aşun-, çap-
koşul: basutçı, avant
koşul bağlacı: eger
koşullanmamış: itigsiz
koşullanmış: ėdiglig
koşulları olan: avantlıg
koşullu: basudçılıġ
koşulsuz: ėdigsiz, basudçısız
koşulu olan: basudçılıġ
koşuşmak: iwin-
kovalamak: eḍer-
koyu renkli toz karışımı: ‘abir
kök alma: cezri
köken: aslı
köpek: it
köstek: berk
köşe: buluŋ
köşeli ayraçla tamamlanmış: adaqmaqlıġ, aḳlıġ
köşesiz: buluŋsuz
kötü: isiz, ayıġ, ėsiz, artaḳ, ańıg, anyıg, ayıḳ, ayıġlıġ, beḍ
kötü kişi: isiz
kötü ruh: içgek, buti
kötü ruhlar dizisinde: apasmari
kötülemek: ayıġla-
kötülüğünü göstermek: ańıt-
kötülük: isiz, ayıġ, isizlik, ėsizlik, ańıg
kral: ilig, ḫan
kraliçe: ḫatun
kudretli: erklig
kulak vermek: eşit-
kullanılması yasak olmayan: açuḳluġ
kullanmak: işlet-
kulluk: ‘ibadet
kulübe: alaçuḳ
kumaş: batatu
kurallardan oluşan: çaḫşapatlıg
kurallı: çaḫşapatlıg
kurbağa: baġa
kurban etme: fida
kurban kesmek: boġuzla-
kurmak: ėt-
kurnaz: alçı, allıġ
kurnazlık: al
kurt: böri
kurt gibi uluyarak: börleyü
kurt tehlikesi olmayan: börisiz
kurtarıcı: arıçı
kurtarıcısız: arıçsız
kurtsuz: börisiz
kurtulmak: boşun-, boşul-
kurtulmuş: boş
kurtuluş: fėrah, boşluḳ, frnibran
kurtuluş yolu: çare
kusur: ‘ayb, irük, baça
kusur bulmak: ‘ayb
kusurlu: egsüklüg
kusursuz: ‘aybsuz, baçasız, irüksüz
kuşanan: baġuçı
kuşatmak: egir-, egirt-
kutlu: buyanlıġ, adlıġ, alḳat-, bagavan
kutlu ad: admaŋgal
kutlug baga tarkan: baġa
kutluk kağan’ın eşi: ėlbilge
kutsal güçle koruma: adiştit
kutsama: alḳış
kutsamak: alḳa-, alḳan-, aklat-, buyanla-
kutsanmış: alḳat-
kutsatmak: alḳat-
kuzey çin: ḫıtay
kuzey yönünün budası: amogasiti
küçük büyük kardeşler: ini
küçük erkek kardeş: ini
küçük kardeşler ve yeğenler: iniygün
küçük miktarda: az
küçüklük ölçüsü olarak anılır: çubaḳan
küçülmek: iril-
küçümsemek: azlan-, basın-, azla-, aḳla-
küstahlık: fuzulluḳ

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.