Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

En çok karşılığı olan kavramlar

Bu Türkçe kavramlar, derlemde birden çok sözcükle karşılanıyor: eş ve yakın anlamlılar, dönemlere ya da eserlere göre değişen sözcükler.

“s” ile başlayan 290 Türkçe karşılık

sabah: erte
sabah erkenden: erte
sabır: hilm, halimlıḳ
sabırsızlık: cėza‘
sadaka: buşı
sadaka isteyen: buşıçı
sadakalı: buşılıg
sadakatsiz: bütünsüz
saf: arıġ, çerig
saf bağlamak: çerig
saf tutmak: çergeş-
sağ: esen
sağduyu: ḫıred
sağlam: berk, bek, bışıġ, dürüst
sağlam olmayan: berksiz
sağlama: imtiḫan
sağlama almak: bekit-
sağlamlaşmak: bekü-, beklen-, berkü-
sağlamlaştırmak: beküt-, berkit-, bekit-
sağlamlık: beklik
sağlık: esenlik, eseŋü, igsizlik
sağlıklı: esen, igsiz
sahiden: çınla
sahip: iḍi, ėge
sahip olmak: erklen-
sahiplenmek: erksin-, aŋan-
sahiplik bağı: bend
sahipsiz: idisiz
sahte: igid
sahtece: igid
sahtesiz: igidsiz
sakat: beçel
sakın: hazer
sakınma: hazer
sâki: iḍişçi
sâki başı: iḍişçi
sakin: amul, aḳru
sakin durmak: ahestelıḳ
sakin tutmak: amul
sakinleşmek: amrıl-
sakinleştirmek: amırtġur-
sakinlik: amulluḳ
saklamak: batur-
salat: durud
salavat getirmek: durud
salıverilme: boşuş
salıverilmek: boşun-
salıvermek: boşu-, boşut-
salih amel: eḍgülük
samimi: içrek
san: at
sancak: bayraḳ
sandal ağacı: çıntan
sanki: ançaḳlı
sansarada dolaşmak: evril-
sanskritçe: enetkek
sanskritçe hṛdaya öz: ḫarday
sap: buta
sapkın öğreti izleyen: azaḳ
sapkınca: aḍınsıġ
saplanıp kalmak: çomuḳ-
sapmak: az-
sapsız testi: bardaḳlar
saptırma: azıtıġ
saptırmak: azıt-, azġur-, aztur-
saray içki görevlisi: iḍişçi
saray kapısını yönetme görevi: haciblıḳ
sarhoş: esrük
sarhoş edici içki: esrütgü
sarhoş etmek: esürt-
sarhoş olmak: esür-
sarhoşluk: esrüklük
sarhoşluktan kendine gelmek: aḍıl-
sarmak: egir-, eŋir-
sarsılmaz: aġınçsız, aḳmaḳsız, ėkişiksiz, evrilinçsiz
sasani hükümdarı nûşirevan: anuşirvanı
satın almak: al-
sav: da‘vi
savaş: çerig
savaş düzeni: çerig
savaş yeri: çıġıltır
savaşan: ġazi
savaşçı: er
savunma: cevab
savurmak: eske-
saygı: aġır, ayaġ, aġırlıḳ, aġar, ayançaŋ, hürmet, çilteg
saygı dolu: ayançaŋlıġ
saygı duymak: ayan-
saygı görmek: aġırlan-
saygı görmeye layık: ayaġuluḳ
saygı gösterilmeye değer: aġırla-
saygı göstermek: aġırla-, aya-, aġar, aġarla-, çitle-
saygı sözleri arasında: çitle-
saygı sözü: ata
saygıdeğer: ayaġ, ayaġuluḳ, ayaġlıġ
saygılı: ayançaŋlıġ, eymenük
saygın: aġır, ‘aziz, ayaġlıġ, aġarlag, agırlıg
saygınlık: aġar, cah
saygısız: ayaġsız
saygısızca hor görmek: ayaġsız
saygıya layık: ayaġ
saygıyla bağlanmak: ayan-
saygıyla çekinmek: ayman-
saygıyla eğilmek: eŋit-
saygıyla korkmak: eymen-
sayha: cebre’il
sayı: ‘aded
sayı bilimi: ‘aded
sayılamayacak kadar uzun çağ: asanki
sayının kökü: cezri
sayısız: asanki
saymak: ata-, aya-
sebep: birle, avant
sebeplerden oluşmuş: ėdiglig
sebepli: avantlıg
sebepsiz: ėdigsiz
seçen: adırtlag
seçilip atılan: çözük
seçilmiş: güzin
seçkin: adruḳ, dıntar, aġlaḳ, ḫas, güzin
seçkin kişiler: eren
seçmek: adır-
sefere çıkmak: atlan-
sel: aḳın
selam: alḳış, esenlik
selama karşılık: ‘aleyk
selamı almak: ‘aleyk
selamı karşılama: cevab
selamlaşmak: esenleş-
semirince azan bir hayvan: bulaḳ
semirmek: etlen-
sepet: aġılıḳ
serbest: boş, açuḳluġ
serbest bırakmak: boşut-
sert: irig
sertleşir: bekrişür
sertleşmek: iriglen-
servet: barım
ses: im
sesini yükseltmek: çaḳır-
seslenme ya da acı: a
seslenmede: aḳı, aġa
set çekmez: bögmes
sevap: eḍgü, buyan
sevaplandırmak: buyanla-
sevaplı: buyanlıġ
sevapsız: buyansız
sevecen: isig
sevgi: amranmaḳ, havadarlıḳ
sevgi ve hitap sözü: can
sevgili: amraḳ, ḫabib, emraḳ
sevgiye layık olmak: amra-
sevilesi: amrançıġ
sevilmek: amra-
sevimli: amraḳ, emraḳ, amrançıġ
sevinç ve zevkle: awınç
sevindirici: ḫoş
sevk etmek: ėlet-
sevme: amranmaḳ
sevmek: amra-, amraḳla-, amran-
sıcak: isig
sıcaklık: isig
sığınak: awın-
sığır: iŋėk
sık hastalanan: igçil
sıkı: berk, bek, berklig
sıkı tutmak: beküt-, berkle-
sıkıca bağlamak: berkit-
sıkılmak: irik-, buŋal-
sıkıntı: emgek, berk, irinç, bela, buŋ, açaġı, buşuġ
sıkıntı çeken: emgeklig
sıkıntı çekmek: emge-
sıkıntı vermek: emget-
sıkıntısız: emgeksiz, buŋsuz, açsız
sıkıntıya düşmek: buŋad-
sıkıntıya katlanmak: emgen-
sıkıntıya sokmak: emged-
sıkıştırmak: is-
sımsıkı: adırtsız
sımsıkı tutulmuş: berklig
sınama: imtiḫan
sınıf: bölük
sınıfından: bölüklüg
sınıflamak: böl-
sınır: ḫad, endaze, ġayet
sınırsız: buçġaḳsız, buluŋsuz
sıra ile: ėyin
sıradan: ‘am
sıradan halk: ‘am
sıradan insan: igil
sıralanmak: çergeş-
sırasıyla yapmak: ėderişdür-
sırayla: ançan
sırlara erişmiş kişi: ‘arif
sırt: arḳa, egin
sırt çevirmek: bėr-
sıtma: ėsi-
sızı: aġrıġ
sızlamak: aġrı-, açı-
sızlanma: cėza‘, gile
sızlanmak: eŋir-
sihir: cadu
sihir yapma: caduluḳ
sihirbaz: cadu
silkinerek: beliriklep
silmek: belgüsüz
sindirim macunu: güvariş
sinek: çıbun
sipehsalar: ispėhsalar
sitem: ilenç, ‘itab
sitem etmek: ilen-
siyasi birlik ve halkı: ėl
size içiririz: içür-
sofra: etmek, aşlaḳa
soğan: basal
soğdluların bir kolu: çub
sohbet: hadis
sokulmak: ėwit-
son: alḳınçu, aḫir, ‘aḳibet, ġayet
son derece: ertiŋü, aŋsız, anyıg
sondaki: aḍaḳ
sonra: birök, basa, ançıp
sonra gelen: aḍaḳ
sonradan gelen nesil: ḫalf
sonraki: basa, aḫir
sonsuz: baḳi
sonsuz ayrıntı: adırt
sonsuza dek: abamuluġ, apamu
sonsuza dek kalıcı: cavidane
sonuç: bulunç
sonuna dek götürmek: erdür-
sonuna dek götürüp tamamlamak: ertür-
sonuna kadar: alḳın-
sonunda: aḫır
sopa: çomaḳ
sorguya çekmek: ayd-
sormak: ayıt-, ayt-, ayıd-, ayd-
soru: ayıtmaḳlıḳ
soru sorma: ayıtmaḳlıḳ
soru tümcelerinde: azu
soru ve şüphe edatı: erki
soru yönelten: çodakė
soruşturmak: irte-
soy: baġ, aslı, ‘ayal, al
soylu: beg, asil
soyun ulu anası: ece
sönüş ve diniş: amrıl-
söylemek: ay-, aç-, ayıt-, ayt-
söylenmek: ayıl-, aġzan-
söylenti: çaw
söyleyen: ayġuçı
söyleyivermek: ay-
söz sahibi olmak: erked-
sözcü: ayıġma
sözde abhidharma: çınlayu
sözleşme: bıçġas
sözün çekimi: evriş
sthiramati: esdiramati, isdiramati
su veren kişi: atçı
suç: irinçü, ḫata
suçlamak: ilen-
suçlu: ḫatalıġ
suçsuzluk: bizarlıḳ
suçu bağışlamak: ‘afv
suda boğmak: batur-
suda boğulma: ġarḳ
sulu: aḳanaḳlıġ
sunma: ‘arza
sunmak: ‘arza, ançula-
sur: borġu
susayış: amranmaḳ, almır
sutralarda örnek ad olarak: dėvatatė
sükûnet: amrul-, ahestelıḳ
sükûnete kavuşmak: amrul-
sürdürme: adiştit
sürekli: abamuluġ
sürekli dingin: amul
sürgün: çıbıḳ, avarelıḳ
sürterek ateş yakmak: çaḳ-
sürü: aġıl
sürü sahibi: igdişçi
sürüklemek: ėlt-
sürüklenmek: aḳ-, aḳıl-
sürülmek: çıḳarıl-
süs: ėtig, beḍiz, bezek, idig
süslemek: beze-, bedize-
süslenmek: itin-, bezen-
süslü: ėdiglig, étiglig, bezen-, beḍizlig, bezeklig
sütanne: avırta, awurtası, emüzgen
süvari: atlıg

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.