Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

En çok karşılığı olan kavramlar

Bu Türkçe kavramlar, derlemde birden çok sözcükle karşılanıyor: eş ve yakın anlamlılar, dönemlere ya da eserlere göre değişen sözcükler.

“i” ile başlayan 232 Türkçe karşılık

ibadet: ‘ibadet
ibare: ‘ibaret
iblis: iblis
ibrahim peygamber: ibrahim
ibranice: ‘ibri
ibret: ‘ibret
icabet: icabet
icra etmek: etiz-
iç: iç
iç halk: içreki
iç içe geçmek: arḳaş-
iç organlar: içegü
iç yanması: hasrėt
içecek: içgü
içen: içgüçi
içeri: iç
içeri almak: içger-
içeride: içre
içerideki: içreki
içilecek şey: içim
içim dışım: içim
içinde: içinde, ara, iç, içre
içindeki: içinde
içinden: iç
içine: iç
içine almak: içger-
içine batılan: badġuluḳ
içine girmek: içik-
içirmek: içür-
içki içen: içgüçi
içli dışlı: içrek
içmek: iç-
içre: içre
içten: bütün, isig, açın-, açuḳ
içtenliksiz: bütünsüz
iddet: ‘iddet
iddia: da‘vi
idol: but
idris peygamber: idris
ifade: ‘ibaret
iffet: arıġlıḳ
iffetli: arıġ
iftira: çasut, aġançu
ihlaslı: ḫalis
ihmal etmek: ermegür-, egsüt-
ihsan: açıġ, fazl, artuḳluḳ, ‘ata, ihsan
ihtişam: çoġ
ihtişamlı: çoġluġ
ihtiyaç: hacet
ihtiyar: awıç
ihtiyarlık: awuçġalıḳ
iki: iki, ėki, ekin
iki birlikte: ikegü
iki dünya: ajun
iki kat: ança
iki kat yapmak: ikidür-
iki yüzlü: ala
ikinci: ikinti, ėkinti, ikinçi, ikinç
ikinci kez: ikileyü, ikile
ikinci olarak: ėkinti
ikinci türk kağanlığı’nın kurucusu: ėltėriş
ikincisi olmayan: ikintisiz
ikircimsiz: ėkişiksiz
ikisi: ikigü, ekin, ikegü
ikisi arasında: iki, ekin
ikişer: ikirer
ikişer ikişer: iki
iktidar: devlet
il: ėl
il sahibi olmak: ėlle-
ilaç: em, daru, dėrman
ilaç veren: emçi
ilaçsız: emsiz
ilah: ilah
ilahi elçi: burḫan
ilbilge hatun: ėlbilge
ileri: ilgerü
iletmek: ėlt-
ili olan: ėllig
ilim: ‘ilm
ilişiksiz: iliksiz
ilişki kesme: bizarlıḳ
ilişkisini kesmiş: bizar
ilişmek: il-, bal-
ilk: ilki, aŋ’başlayu, başdınḳı, evvel, ilk
ilk kadın: ḫava
ilk olarak: aşnu, aŋ’başlayu, ilkin
ilk önce: aşnu
ilsiz bırakmak: ėlsiret-
iltiriş kağan: ėltėriş
ilyas peygamber: ilyas
ilyas ve ona uyanlar: ilyaslıġ
iman: din, iman
iman etmek: bit-
imkân: artuḳluḳ, barlıḳ
imran: ‘imran
in: in
inanç: iman, i‘tiḳad
inanç yolu: din
inanmak: bit-, büt-
inatçı: arḳuḳ, da‘viçi
inayet: ‘inayet
ince: inçge
ince dal: çıbıḳ
ince ipek: çuz
incelenmek: adırtlan-
inci: gevher
incil: incil
incinmek: iril-, aġrı-
incitme: azar
incitmek: cefa, açıt-, bert-, aġrıt-, azarla-
incitmeyen: cefasız
indirilmek: indrül-
indirmek: indür-, ildür-
inek: iŋėk
inel kağan: inel
infak: hezine
infak etmek: hezine
iniş: batıḳ, iniş
inkâr: inkar
inlemek: eŋir-
inmek: in-, ėn-, il-
insaf: insaf
insan: ademi
insan olmayan varlık: amanuji
insan olmayan varlıklar: ermezli
insanlar: at, ḫalḳ, ḫalayıḳ
insanların yaşadığı güney kıtası: çambudvip
insanların yaşadığı yer: ajun
inziva yeri: aran
ip: baġ
ipek: aġı, aġış, ḫarir
ipek kumaş: atlas
ipekli kumaş: barçın, ḫarir, işgiti
iradesiz: erksiz
iradi egemenlik: erk
iran efsanevi hükümdarı: feridun
irin: iriŋ
irkilerek: beliriklep, belirtlep
irkilme: beliŋ
irkilmek: beliŋle-
irkin: irkin
irtiş ırmağı: ertiş
isa peygamber: ‘isa
ise: amma
ishak peygamber: ishaḳ
isim: at, ad
islam: islam
islam öncesi bilgisizlik çağı: cahiliyyet
ismail peygamber: isma‘il
israfil: israfil
israil: isra’il
israiloğulları: isra’il
istek: arzu, almır
istemek: arzu, ayıd-, arzula-, isde-
istemeyerek: erksiz
isteyerek ya da istemeyerek: erklig
iśvara: işvarė
isyan: boynaġuluḳ
isyankâr: ‘asi
iş: iş, ‘amel, fi‘l
iş gördürmek: işlet-
iş gören: işlig, işçi
iş görmek: işle-
iş yöneten: ayġuçı
işaret: belgü, işaret, beçkem
işaret etmek: imle-
işe tutma: işlik
işe yaramaz: işsiz, bolumsuz
işi olan: işlig
işi yoluna koyabilmek: itü-
işi yolunda gitmek: edik-
işitilmek: eşidil-
işitmek: eşit-
işittirmek: eşittür-
işkenceci: emgetgüçi
işlemek: işle-
işleri yürüten görevli: ‘amil
işletmek: işlet-
işlev: işle-
işlevli: işlig
işlevsiz: işsiz
işsiz: işsiz
işte: emdi, ha
işte böyle: andaġuḳ
iştemi kağan: iştemi
itaat etmek: boyun, eg-
itaatsiz: ‘asi
itibar: ayaġ, aġırlıḳ, cah
itibarı artmak: aġ-
itibarlı: ayaġlıġ, aġarlag, agırlıg
itikat: i‘tiḳad
itil ırmağı: etil
itilip kakılmak: çertil-
itiraf etmek: aç-, bilin-, açın-
itiraz eden: çodakė
itiraz sözleri: çodakė
ivmek: iw-
iye: iḍi, ėge
iyi: eḍgü
iyi ad kazanmak: atan-
iyi alametli: irülüg
iyi bakmak: eḍle-
iyi çağ’a ait: bdraklpiki
iyi dostlarım: iglilerim
iyi eylem: eḍgü
iyi geçinmek: eḍgüleş-
iyi iş: eḍgülük
iyi niyetli: aşaylıg
iyi olan şey: eḍgü
iyice: edgüti, aşru
iyice düşünmek: bışur-
iyice düşünüp taşınmak: bögün-
iyidir: eḍgü
iyileşmek: büt-, edik-
iyileştirmek: ėt-, emle-
iyilik: eḍgü, eḍgülük, edgülüg, ḫayr, birr, ihsan
iyilik eden: işlig
iyilik etmek: eḍgülük
iyilik kökü: eḍgülük
iyilikçi dost: eḍgü
iyilikli: edgülüg
iyilikseverlik: baġırsaḳlıḳ
iz: belgü, iz, eser
iz sürmek: izle-
izgil: izgil
izin: boş, destur, boşuş
izin istemek: destur
izin vermek: bėr-, destur
izinden gitmek: izle-
izlemek: eḍer-, ir-
izzet: ‘izzet

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.